قاسم بن يوسف ابو نصرى هروى
168
ارشاد الزراعه ( فارسى )
برميان زند و آستينها را برمالد و بر سبيل قهر بجانب درخت مىآيد و قصد آن مىكند كه درخت را بيندازد و ديگرى بيايد و حمايت مىكند و مىگويد كه اين درخت را ميانداز كه در سال آينده بار آورد و بتجربه صحت اين معلوم مىشود . معرفت امورى كه به آن بار درخت نريزد در ميان غله گياهى مىباشد كه دانه آن سياه گردد از او چون آن دانه با غله مخلوط گردد و آن را نان كنند نان تلخ گردد و آن را عرب دزوان گويد ، اطباء آن را شيلم گويند و چون از آن گياه به شكل حلقه چيزى سازند و بر شاخ بلندتر درخت بندند ميوهء آن ساقط نشود و اگر دو سرطان يا سه سرطان بر درخت آويزند بار آن بسلامت بماند . و اگر طوقى از سرب بسازند و گرد درخت گردانند در موضعى كه درخت از زمين جدا مىشود بار آن درخت زياد مىشود و هيچ از آن ساقط نشود و اگر زمين گرد درخت را بكاوند و آن بيچ كه نزديك به روى زمين بود شق كنند و سنگ را در آن شق نهند و بعد از آن خاك بر روى آن ريزند ، ميوه آن درخت سالم بماند و اگر كاه باقلا در آب كنند يك هفته و بعد از آن گرد بر گرد درخت حفر كنند يك ذرع و دو سبو از آن آب در حفره ريزند اگر درخت خورد باشد و سه سبو اگر بزرگ باشد تا سه روز اين دستور عمل كنند بار آن درخت ساقط نشود قلم كاشتن در حوت است چنان كه گفتهاند . شعر خواهى كه شود كار تو چون باغ ارم * در قوس نهال كار و در حوت قلم و از اشجار ميوهدار هريك كه مذكور مىشود كه قلم نيز توان كاشت ، قلم كارند كه زود ميوه دهد و چون دو ساله شود ، هر قلم را خواهند پيوند نمايند كه خوب برسد و نهال بدستور قلم زود روش نمىكند و نهال و قلم دو ساله كاشتن مناسب است كه